به تبهكارى دچار مىشوند و ندانسته در پرتگاه مىلغزند كه نمونهء اين را در آن جا كه مردم دست فرمانبرى به معاويه و يزيد و جانشينان امويشان دادند مىتوان يافت . پس آفريدگار مهربان كه اين سرنوشت را بر آفريدگانش نمىپسندد نبايد در اين كار گزينشى براى كسى از مردم بگذارد چرا كه آنان را نادان و ستمكار آفريده است ( 1 ) ، آيا آن كه خود آفريننده است نمىداند ؟ با آن كه از نهفته‌ها و ريزه كارىها آگاه است ( 2 ) و پروردگار تو آنچه را خواهد مىآفريند و بر مىگزيند و گزينشى براى آنان در كارها نيست ( 3 ) و هيچ مرد و زنى را نمىرسد كه به آئين ما بگرود و چون خداوند در كارى داورى كرد و آن را گذراند در كار خويش به گزينش پردازد و آن كه از فرمان خداوند و برانگيختهء او سرپيچيد به راستى آشكارا دچار گمراهى شده است ( سورهء - 33 - احزاب آيهء 36 › بزرگترين پيامبران نيز از نخستين روز كه آئين خود را به گروه‌هاى تازيان پيشنهاد كرد اين گوشهء پرده را هم به همه نشان داد ، چندان كه چون تيرهء عامر پسر صعصعه را به سوى خدا خواند و سخن او به ايشان رسيد گويندهء ايشان از او پرسيد اگر ما بر سر اين كار از تو پيروى كنيم و آنگاه خداوند تو را بر كسانى كه با تو ناسازگارى مىنمايند پيروز كرد آيا در ديدهء تو شايستگى آن را يافته‌ايم كه پس از تو ما سرپرست كار باشيم ؟ پاسخ داد به راستى كار در دست خداست و آن را هر كجا خود بخواهد مىنهد ( 4 ) . چگونه مردم به سادگى مىتوانند در اين كار گزينشى داشته باشند با آنكه

--> ( 1 ) سورهء 33 آيهء 72 ( 2 ) سورهء 67 آيهء 14 ( 3 ) سورهء 28 آيهء 67 ( 4 ) ن : « سيرة ابن هشام » ج 2 ص 32 « الروض الانف » ج 1 ص 264 « بهجة المحافل شادمانى انجمنها » از عماد الدين عامرى ج 1 ص 128 « السيرة الحلبية » ج 2 ص 3 « سيرة زينى دحلان » ج 1 ص 302 - كه در كنار نگاشتهء حلبى چاپ شده - « حياة محمد » از هيكل ص 152